डा. केसीले संसदमा विचाराधीन चिकित्सा शिक्षा विधेयकलाई जनतामुखी बनाउँदै पारित गर्नुपर्ने, प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीमाथि लगाइएको महाअभियोग प्रस्ताव फिर्ता हुनुपर्ने र विगतमा अनशनका क्रममा भएका सहमति अनुरुप दाङको राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पताललाई मेडिकल कलेज बनाउनुपर्ने तीन बुँदे माग राख्नुभएको छ ।
प्रधानन्यायाधीश कार्कीमाथि लगाइएको महाअभियोगको प्रस्ताव फिर्ता लिने निर्णय भइसकेको छ, महाअभियोग फिर्ताको निर्णयसँगै संसद समेत सुचारु भइकेको छ । संसद सुचारु भएसँगै संसदमा विचाराधिन विधेयकलाई जनतामुखी बनाउन छलफल अगाडि बढाउने विषयमा समेत सरकार तयार भएको छ ।
स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाका अनुसार डा. केसीसँग विगतमा भएको सम्झौता अनुसार मन्त्रीपरिषदले न्यायिक छानबिन समितिमा सदस्य नियुक्त गरेको छ । पूर्व न्यायाधीश गौरीबहादुर कार्कीको संयोजकत्वमा गठित समितिमा डा. उपेन्द्र देवकोटा र शिक्षा मन्त्रालयको उच्च शिक्षा महाशाखाका सहसचिव सदस्य हुनुहुन्छ । यसअघि उक्त समितिमा डा. श्रीकृष्ण गिरीको नाम सिफारिस गरिएको थियो । तर, डा. गिरीको नाममा डा. केसीले आपत्ती जनाएपछि उहाँको स्थानमा मन्त्रीपरिषद्ले नयाँ डा. देवकोटालाई नियुक्त गरेको हो । न्यायिक समितिका सदस्यहरुलाई प्रधानन्यायाधीसले सपथ खुवाउनु पर्ने हुन्छ । सपथ खुवाउने कार्यक्रम १६ गतेका लागि तय भएको मन्त्री थापाले जानकारी दिनुभयो ।
यस्तै, सरकारले ऐन, नियम अध्ययन समितिको म्याद समेत थप गरेको छ । विश्वविद्यालय अनुदान आयोगका प्रमुख परासर कोइरालाको संयोजकत्वमा रहेको उक्त समितिमा डा. लक्ष्मीप्रसाद मैनाली, विष्णु खनाल, अभि सुवेदी र प्रत्युष वन्त सदस्य हुनुहुन्छ । मन्त्री थापाका अनुसार डा. केसीसँग बिगतमा भएको सम्झौता अनुसार अनुगमन समिति गठन भएको छ । डा. कपिल श्रेष्ठको संयोजकत्वमा गठित समितिमा डा. शरद वन्त, अधिवक्ता ज्योति बानियाँ, प्रधानमन्त्री कार्यालयका सहसचिव, स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहसचिव, शिक्षा मन्त्रालयका सहसचिव र विश्वविद्यालय अनुदान आयोग सहसचिव सदस्य हुनुहुन्छ ।
मन्त्री थापाले राप्तीमा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान बनाउने कार्य अगाडि बढिसकेको जानकारी दिनुभयो । उहाँले यसका लागि स्वास्थ्य मन्त्रालयले २५ करोड रुपैयाँ बजेट पनि बिनियोजन गरिसकेको बताउनुभयो । ‘पाँचनम्वर प्रदेशमा राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पताललाई स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान बनाउने काम अगाडि बढिसकेको छ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘प्रतिष्ठान निर्माणका लागि विधेयकको ड्राफ्ट समेत बनाइसकेका छौं ।’
उहाँले यही विषयमा भोलि सोमबार दुई वजे सामाजिक न्याय समितिको बैठक बस्न लागेको समेत जानकारी दिनुभयो । मन्त्री थापाका अनुसार स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गत देशका सातवटै प्रदेशमा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान स्थापना गर्ने कार्य समेत अगाडि बढिरहेको छ ।
उनलाई पराजित गर्न रेणुले बाँकी प्रत्येक वडाबाट करिब ३८५ मतले अग्रता कायम राख्नैपर्ने हुन्छ, जुन अत्यन्त चुनौतिपूर्ण देखिन्छ ।
हुनत नेपाली कांग्रेसको गढ मानिएका वडा भए पनि दाहाललाई सोचेअनुसार कांग्रेस कार्यकर्ताले मतदान गरेको पाइएन । ज्ञवालीले अहिलेसम्म मेयरमा ३९७५० मत प्राप्त गरेका छन् भने दाहालले ३८६०५ मत प्राप्त गरेकी छन् । कांग्रेसको गढ मानिएको वडा नम्बर १८ मा वडाध्यक्षसहित प्यानलमै कांग्रेस विजयी भए पनि मेयरमा दाहाललाई यो वडाबाट कांग्रेसको ६२ प्रतिशत मात्रै मत परेको छ । कांग्रेसको करिब ५ प्रतिशत मत एमालेलाई परेको छ ।
वडाध्यक्षमा दिपक लामा प्यानलसहित नै विजयी भएका हुन् । अब बाँकी १९, २० र २१ नम्बर वडा पनि कांग्रेसको गढ भएकाले अझै पनि आफ्नो पक्षमा मत खस्न सक्ने दाहालको आकलन छ । वडा नम्बर १९ मा जम्मा २८६० मत खसेको छ । शारदानगर, गुञ्जनगर, किरणगंज, लगायतका क्षेत्र त्यो वडामा पर्छन् । त्यसैगरी वडा नम्बर २० अन्तर्गत भिमनगर, सिमलटारी, दद्रेनी लगायतका क्षेत्र पर्छन् । वडा नम्बर २१ मा पार्वतीपुर, मनिपुर लगायतका क्षेत्र पर्छन् । कांग्रेसकै क्षेत्र मानिए पनि अहिलेसम्म उनलाई सोचेअनुसारको मत नआएकाले समस्या पर्दै गएको स्थानीय नेता तथा कार्यकर्ताको भनाई छ ।
१७ र १८ नम्बर वडा पनि कांग्रेसकै वडा मानिएको भए पनि दाहाललाई उल्लेख्य मत आएन । ६, १५ र २५ नम्बर वडाबाट भने दाहाललाई कांग्रेसको राम्रै मत परेको थियो । २९ वटा वडा रहेको भरतपुरमहानरमा १ लाख १२ हजार ७४१ मत खसेको छ ।
दाङ, जेठ १४ । शनिबार बिहान ११ वजे घोराही टेकेका प्रा.डा. गोविन्द केसी केहि समय आराम गरे । त्यसपछि राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पतालमा पुगेका डा. केसी आफै अलमलमा परे । शनिबार ४ वजेदेखि राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पताल परिसरमै सत्याग्रह सुरु गर्ने उद्देश्यसहित काठमाडौँबाट दाङ झरेका थिए–केसी । तर, उनले अनसन बस्नका लागि राप्ती उपक्षेत्रिय अस्पतालमा एउटा कोठा सम्म पाएनन् ।
कहिले जिल्ला प्रशासन कार्यालय पुगे त कहिले आई.एन.एफ.को कार्यालयले छोडेको खण्डहर जस्तो भवनमा पुगे । राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पतालका आधा दर्जन बढी बडेमानका भवनहरु समेत अवलोकन गर्दा केसीले अनसन बस्नका लागि सुरक्षित र राम्रो कोठा पाउन सकेनन् । अन्ततः उनी ट्राफिक चोक नजिकै रहेको सत्यसाई मन्दिरको धर्मशालामा अनसन बस्ने करिव–करिव टुगो लाग्यो ।
दाङबाटै सत्याग्रह सुरु गर्ने योजनासहित डा. केसी काठमाडौँबाट हिडेदेखि नै खुट्टा कमाएको राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पताल प्रशासनले आफ्नो कमजोरी देखाएको छ । अस्पतालका सुविधा सम्पन्न मानिएका ठूला भवनहरुमा डा. केसीले अनसन सुरु गर्नका लागि कुनै कोठाहरु उपलब्ध गराउन सकेन । विभिन्न बहानामा डा. केसीलाई अस्पताल प्रशासनले बाहिरै अनसन बस्ने व्यवस्था मिलाउनका लागि निमित्त मेडिकल सुपेरिटेन्डन्ट डा. जनार्दन पन्थी खटिएका थिए । अस्पताल प्रशासनले माथिको आदेश अनुसार डा. केसीलाई अस्पताल बाहिर राख्न खोजेको बुझिएको छ ।
अस्पतालमा राम्रो शौचालयको सुविधा नभएको भन्दै निमित्त मेडिकल सुपेरिटेन्डन्ट डा. पन्थीसहितको टोलीले डा. केसीलाई सिरडी सत्य साई मन्दिरको धर्मशालामा पु¥याएका थिए । त्यसको अलावा डा. केसी सत्याग्रहमा बस्ने भएपछि उनको स्वास्थ्य व्यवस्थापनका लागि आवश्यक उपकरण नभएको भन्दै प्रशासनले खुट्टा कमाइरहेको छ । आईसियूको व्यवस्था नभएको, राम्रो शौचालयको सुविधा नभएको, मानिसहरुको आवागमन बढ्ने भएपछि भर्ना गरिएका बिरामीहरुलाई असर पर्ने भन्दै अस्पताल भन्दा बाहिरै अनसनमा बस्ने व्यवस्था मिलाउने निमित्त मेडिकल सुपेरिटेन्डन्ट डा. पन्थीले बताए ।
डा. केसीलाई प्रमुख जिल्ला अधिकारी मेघनाथ काफ्लेले समेत सुविधा सम्पन्न नभएको स्थानमा अनसन बस्दा समस्या आउन सक्ने दाङमा अनसन नबस्न सुझाव दिए । सरकारले घोषणा गरे अनुसार दाङमा मेडिकल कलेज स्थापनाको सुरुवात गर्नुपर्ने माग पुरा गर्न दाङ झरेका डा. केसी प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई भेट्न गएका थिए । भेटका क्रममा प्रमुख जिल्ला अधिकारी काफ्लेले स्वास्थ्यमा आउन सक्ने समस्यालाई व्यवस्थापन गर्न जिल्लामा सुविधाहरु नभएको बताए ।
एकदिन रोकियो सत्याग्रह
प्राध्यापक डाक्टर गोविन्द केसीले शनिबारदेखि सुरु गर्ने भनिएको सत्याग्रह एक दिनका लागि रोकिएको छ । सरकारले २०७३ साल मंसिरमा घोषणा गरे अनुसार दाङमा मेडिकल कलेज स्थापनाको सुरुवात गर्नुपर्ने, चिकित्सा शिक्षा विधेयकलाई संशोधन गरेर पारित गर्नुपर्ने, प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीमाथिको महाअभियोग प्रस्ताव फिर्ता गर्नुपर्नेलगायतका मागहरु पुरा गर्न दवाव दिने योजनासहित घोराही आइपुगेका केसी शनिबारैदेखि अनसनमा बस्ने कार्यक्रम थियो । तर, स्वास्थ्य मन्त्रीको आश्वासनपछि डा. गोविन्द केसीको अनसन आइतबार दिउँसो १२ वजेसम्मका लागि रोकिएको हो ।
स्वास्थ्य मन्त्री गगन थापाले डा. केसीलाई फोनमार्फत् कुरा गर्दै आइतबार दिउँसो १२ वजेसम्म एक किसिमको निकास निकाल्ने आश्वासन दिएका थिए । स्वास्थ्य मन्त्री थापाको आश्वासनलाई कुर्दै डा. केसीले आफ्नो अनसनको समय तालिकालाई पछि सारेका हुन् । सरकारी चिकित्सा क्षेत्रको सुधारका लागि १० आंै पटक अनसनमा बसेका डा. केसीले सरकारसँग भएका सम्झौताहरु कार्यान्वयनका लागि दाङबाट दवाव सिर्जना गर्ने बताए ।
पाँच वर्षभित्र सबै प्रदेशमा मेडिकल कलेज निर्माण गर्ने सम्झौता अनुसार दाङमा पनि त्यो आयोजना सुरु हुनुपर्ने थियो । तर, अहिलेसम्म मेडिकल कलेज निर्माण बारे कुनै पनि प्रक्रिया अगाडि बढ्न सकेन । डा. केसी शनिबार नै अनसन बस्ने तयारी गरिरहदा आइतबार मध्यान्न १२ वजेसम्म सम्झौताको सुनुवाई गर्न अल्टिमेटम दिएका छन् ।
सत्याग्रह कहाँ हुन्छ ?
यदि सरकारले डा. केसीलाई चित्त बुझ्दो जवाफ दिन सकेन भने आइतबार दिउँसो २ वजेदेखि सत्याग्रह सुरु हुनेछ । सत्याग्रहका लागि उनी धर्मशालामा जानेछन् । राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पतालमा सत्याग्रह सुरु गर्न नमिल्ने अवस्था आएपछि डा. केसी ट्राफिक चोकस्थित सिरडी सत्य साई मन्दिरको धर्मशालामा बस्ने करिव पक्का भएको छ ।
अनसनका लागि ठाउँ खोज्न अस्पताल प्रशासनको टोली दिनभर भौतारी रहँदा अस्पताल प्रशासनलाई नै डा. केसीलाई अस्पतालमा बस्न नदिएको टिप्पणी गर्न सुरु भएको छ । नागरिक स्तरबाट अस्पतालभित्रै अनसनमा बस्ने व्यवस्था मिलाउनुपर्ने दवाव आउन सुरु गरेपछि सरकारी तथा प्रशासन पक्ष भने डा. केसीलाई बाहिर नै अनसन बसाउने मनस्थितिमा देखिएको छ ।
दलहरुलाई टाउको दुखाई
दाङमा हुने भनिएको स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको विषय रोकिएको लामो समय भइसकेको थियो । यो विषयमा दलहरुले आफ्नो क्षेत्रबाट पहल गर्दै आएका थिए । तर, नजिक आएको स्थानीय तहको निर्वाचनकै समयमा डा. केसी अनसन बस्ने नै गरी दाङ झरेपछि दलहरुलाई टाउको दुखाईको विषय भएको छ । चुनावी प्रसारप्रसारको कार्यक्रमलाई तीव्रता दिनुपर्ने समयमा केहि समय डा. केसीको आन्दोलनमा पनि खर्चिनुपर्ने, केसीको अवस्थामा जुनसुकै मोड आउन सक्ने र त्यसले जिल्लाको माहोल परिवर्तन गर्ने र त्यसले निर्वाचनमा असर गर्ने नेपाली काँगे्रसका एक नेताले बताए । बाहिरी रुपमा डा. केसीको सत्याग्रहलाई दलहरुले स्वागत गरेको भएपछि त्यति ध्यान नदिएको पाइएको छ ।
इस्लामका पाँच आधार स्तम्भ इमान (आस्था), नमाज (प्रार्थना), हज (तीर्थ), जकात (दान) र कल्मामध्ये रोजा (व्रत) एक खम्बा हो । अरू महिनाका तुलनामा ‘रमजानल मुबारक’ महिनालाई मुसलमानले पवित्र महिनाका रूपमा विश्वास गर्छन् ।
राप्तीका साहित्यकारहरु दाङमा भेला भएका छन् । राप्ती साहित्य परिषद्को १३ आंै अधिवेसन तथा ४१ आंै स्थापना दिवसको अवसरमा आयोजना गरिएको कार्यक्रममा राप्तीका पाँचै जिल्लाका साहित्यकारहरु दाङमा भेला भएका छन् । राप्ती साहित्यको विकासक्रमलाई उनीहरुले समीक्षा गर्दै यसको प्रभावको मूल्याङ्कन गरेका छन् ।
नेपाली समाजको परिवर्तनका लागि साहित्यले पु¥याएको योगदानको बारेमा चर्चा गर्दै उनीहरुले साहित्यको साखलाई बचाई राख्नका लागि हाम्रै समाजका विषयहरु लेख्न आबस्यक रहेकोमा जोड दिएका छन् । साहित्यको मुलधारमा आएको परिवर्तनले नेपाली समाजमा समेत प्रभाव पार्ने भन्दै साहित्य आफैमा संवेदनशील क्षेत्र रहेको उनीहरुको भनाई रहेको छ ।
दाङसहित प्यूठान, रोल्पा, सल्यान र रुकुमका साहित्यकारहरु सहभागी छन् । राप्ती साहित्य परिषद्को पहिलो दिनको कार्यक्रमअन्तर्गत शनिबार पुरस्कार वितरण तथा सम्मान कार्यक्रम र कवि गोष्ठी भएको छ । शनिबार दिउँसो नेपाल पत्रकार महासंघ घोराहीको सभाहलमा सुरु भएको पुरस्कार वितरण तथा सम्मान कार्यक्रममा सहभागी भएका साहित्यकारहरु शनिबार बेलुका राप्ती साहित्य परिष्दमा कवि गोष्ठी गरी रचना बाचनको रसस्वादन गरेका छन् ।
परिषद्का अध्यक्ष पुरुषोत्तम खनालको अध्यक्षता तथा संस्थापक अध्यक्ष नारायण गुरुको प्रमुख आतिथ्यता र बरिष्ठ साहित्यकार गिरिराज शर्माको विशिष्ठ आतिथ्यतामा सुरु भएको पुरस्कार वितरण तथा सम्मान कार्यक्रममा परिषद्ले वितरण गर्ने पुरस्कारहरु स्रष्टालाई वितरण गरिएको थियो । यो वर्ष राप्ती साहित्य परिषद्मा स्थापना गरिएका १७ वटा पुरस्कारहरु वितरण गरिएको पुरुषोत्तम खनालले जानकारी दिनुभयो ।
यसवर्षको राप्ती साहित्य पुरस्कार डा. नेत्र एटमलाई प्रदान गरिएको छ, भने राप्ती सिर्जना पुरस्कार श्रीधर पौडेललाई प्रदान गरिएको छ । त्यस्तै नन्दहरी साहित्य पुरस्कार कुलराज राजभण्डारी, विष्णु नुमा साहित्य पुरस्कार विमला डाँगी विकलतालाई, डोमादेवि साहित्य पुरस्कार लोक आलोकलाई, ऋषि लक्ष्मी साहित्य पुरस्कार अर्जन पौडेललाई, देविचन्द्र साहित्य पुरस्कार गोपाल भुसाल अभिलाषीलाई, अपामुकुन्द प्रज्ञा पुरस्कार सूर्य विसीलाई, गोपाल चन्द्र प्रज्ञा पुरस्कार प्रद्युम्न पोख्रेललाई र गोमादेवि कला पुरस्कार कमला भारतीलाई प्रदान गरिएको छ ।
यस्तै हरिप्रसाद मीना पाण्डेय कला साहित्य पुरस्कार रेशम विसीलाई, खोपीलाल हुकुमादेवि छन्द पुरस्कार सिर्जना शर्मालाई, पण्डीतकपिल मुनी भक्तकुमारी शिवाकोटी स्मृति पुरस्कार लिला गम्भीर थारुलाई, पद्मप्रसाद रुपसाप्रज्ञा पुरस्कार प्रकाश केसीलाई, तिलका तुल्सीराम आचार्य स्मृति साहित्य पुरस्कार डा. मधुसुदन लामिछानेलाई, चक्रपाणी लक्ष्मी स्मृति छन्द पुरस्कार डिल्लीराज श्रीधरलाई, तिलसरी दल अतिरिक्त पुरस्कार भावेश भुमरीलाई प्रदान गरिएको छ ।
यस्तै प्युठानमा बसेर लामो समयदेखि राप्ती क्षेत्रको साहित्यिक विकास र सिर्जनाको क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान गर्नुको साथै राप्ती साहित्य परिषद्मा पुरस्कार समेत स्थापना गर्नुभएको बरिष्ठ साहित्यकार भुपेन्द्र सुवेदीलाई अभिनन्दन समेत गरिएको थियो । कार्यक्रमको सहजीकरण राप्ती साहित्य परिषद्का सचिव रमेश सुवेदीले गर्नुभएको थियो ।
यसैबीच राप्ती साहित्य परिष्दको १३ आंै अधिवेसन तथा ४१ आंै स्थापना दिवसको अवसरमा आयोजना गरिएको कार्यक्रमअन्तर्गत शनिबार बेलुका कवि गोष्ठी समेत भएको छ । राप्ती साहित्य परिषद्को सभाहलमा टम्म भरिएका राप्तीका साहित्यकारहरुले आफ्ना सिर्जनाहरु सुनाएका थिए । राप्ती साहित्य परिषद् रुकुम शाखाको आयोजना तथा पञ्चरत्न शिविरको स्थानीय व्यवस्थापनमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो ।
अहिले उक्त वडामा नेपाली कांग्रेसका पूर्व महासमिति सदस्य भिमप्रकाश खड्का र एमाले नेता खोपिराम चौधरीले वडाध्यक्षमा टिकट पाउनुभएको छ । चौधरीलाई एमालेले सर्वसम्मत वडाध्यक्षमा अगाडि सारेको छ, भने कांग्रेसबाट खड्कासहीत एक दर्जनले वडाध्यक्षमा दावि गरेका थिए । अन्ततः कांग्रेसले वडानम्वर ७ मा खड्कालाई टिकट दिएको छ ।
कांग्रेसका खड्का सामुदायिक वनको आन्दोलन नेतृत्व गरी अहिले सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघको केन्द्रीय उपाध्यक्ष हुनुहुन्छ, भने एमालेका चौधरी पनि सामाजीक क्षेत्रमा क्रियाशील व्यक्ति हुनुहुन्छ । दुवैले पार्टीले टिकट दिएपछि जीत्ने दावीसमेत गर्नुभएको छ । एमाले नेता चौधरीले आफूले सामाजिक क्षेत्रको नेतृत्व गर्दै काम गरिरहेको बताउँदै वडा अध्यक्ष भएर त्यस क्षेत्रमा सामाजिक सेवा गर्ने इच्छा व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले अहिले सौडियारमा रहेको अस्थायी वडा कार्यालयलाई सोही स्थानमा स्थायी वडा कार्यालय बनाउने पहिलो आफ्नो मिसन रहेको बताउनुभयो ।
उहाँले त्यस क्षेत्रको आर्थिक विकासका लागि सर्रा–सौडियार जोड्ने बाटो पिच हुनुपर्ने भन्दै त्यो पनि आफ्नो अर्काे मिसन भएको बताउनुभयो । चौधरी गैर सरकारी क्षेत्रमा पनि नेतृत्व गर्दै अघि बढिरहनुभएको छ । गैरसरकारी क्षेत्रमा चौधरीको नाम अग्रपङ्तिमा आउने गर्दछ । चौधरीकै पहलमा साविक सौडियारमा विभिन्न वडाहरु आर्थिक आयआर्जनका विभिन्न कार्यक्रमहरु पनि सञ्चालन भइरहेका छन् । चौधरी मिलनसार र सहयोगी मानिनुहुन्छ ।
त्यस्तै कांगे्रसका नेता खड्काले सबैको सहयोग भएमा आफूले स्थानीय निर्वाचन जित्ने दावि गर्नुभयो । त्यस क्षेत्रमा कांग्रेस बलियो रहेको भन्दै वडाध्यक्ष बनेर त्यस क्षेत्रको विकास गर्ने आफ्नो उद्देश्य रहेको बताउनु भयो । सामाजिक र राजनीतिक क्षेत्रलाई एकैसाथ अगाडि बढाउनु भएका खड्का सबैसामु परिचित नै हुनुहुन्छ । जनभावना अनुसार आफू काम गर्न तयार रहेको भन्दै पार्टीले आफुलाई नै टिकट दिने विश्वास उहाँले व्यक्त गर्नु भयो ।
साविक सौडियार गाविसमा खड्का कांग्रेसका पुराना, सिनियर, सबैसँग मिल्ने खुवी भएका र अत्यन्तै सहयोगी नेताकारुपमा चिनिनुहुन्छ । क्षेत्रनम्वर ३ बाट कांग्रेस नेता खड्काले सभासदमा समेत दावी गर्नुभएको थियो । यता नेकपा माओवादी केन्द्रले वडानम्वर ७ मा बुद्धिप्रकाश चौधरीलाई उठाएको छ । समाचार गणतन्त्र दैनिकले छापेको छ ।
नेपाल दलित संघ क्षेत्रनम्वर ४ का उपाध्यक्ष रमेश विश्वकर्मा र सचिव किरण विश्वकर्माले शनिबार एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै पार्टीले दलित संघमा आबद्ध कुनै पनि दलितलाई प्रमुख पदका लागि उम्मेदवार छनोट नगरेप्रति घोर आपत्ती जनाएको विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ ।
साथै तुलसीपुर उपमहानगरपालिका वडानम्वर ७ का जुझारु, कर्मठ र क्षमतावान योग्य नेता नेपाल दलित संघका केन्द्रीय सदस्य जोगेन्द्र विश्वकर्मालाई पार्टीले वडाध्यक्ष पदको उम्मेदवार नदिएको र उहाँको स्थानमा अर्को व्यक्तिको नाम छनोट गरेको भन्दै उक्त निर्णय पार्टीले तत्काल फिर्ता नलिए नेपाल दलित संघ क्षेत्रनम्वर ४ ले पार्टीको कुनै पनि गतिविधिमा सहभागिता र सहयोग नगर्ने विज्ञप्तिमार्फत् जानकारी गराइएको छ ।
हिँड्दाहिँड्दै ढल्नुभएका उहाँलाई उपचारार्थ बर्दिवासको शुभ स्वस्तिक अस्पताल लगिएको थियो र चिकित्सकले उहाँको निधन भएको घोषणा गरेको पारिवारिक स्रोतले जनाएको छ । दाङको लमही निवासी केवल नेपाली, अवधि र हिन्दी भाषामा साहित्य रचना गर्नुहुने केवलले जनकपुरमा साप्ताहिक पत्रिकाको सम्पादकका रुपमा काम गर्नुभएको थियो ।
पछिल्लो समयमा पनि उहाँ नेपाली जनसरोकार मासिकको सम्पादक हुनुहुन्थ्यो । साथै अवधि भाषाको ‘बटोही’ द्वैमासिकमा पनि उहाँ कार्यरत हुनुहुन्थ्यो । केवलका आधा दर्जन कृति प्रकाशित छन् । पत्रकार केवलका आमा, श्रीमती र दुई छोरी हुनुहुन्छ ।
भालुवाङ, जेठ १३ । पूर्व सभासद् तथा राष्ट्रिय जनमोर्चाका कार्यकारी अध्यक्ष रश्मीराज नेपालीले सरकारले जसलाई पनि सहिद घोषणा गर्ने परिपाटीकै कारण मुलुकको आमुल परिवर्तनका मृत्युवरण गर्नुभएका इच्छुकले योगदान, बलिदानी र बिचार ओझेलमा परेको बताउनुभयो ।
इच्छुक स्मृतिपार्क निर्माण समिति भालुवाङले शनिबार इच्छुकको पुख्र्यौली घर भालुवाङ पुल्चोक बजारको राप्ती नदीपारी अर्घाखाँची जिल्लाको सितगंगा नगरपालिका–५ सातामारामा आयोजना गरेको सहिद पत्रकार तथा साहित्यकार कृष्णसेन इच्छुकको १५ औं स्मृति दिवस समारोहमा बोल्दै नेपालीले आफूलाई सांस्कृतिक परिवर्तनका बाहक क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी भन्न रुचाउनेहरु सत्तामा पुग्दा मौलिक नेपाली भाषा माथि बिचल्न ल्याउन लागेकै इच्छुकको साहित्य माथि अपमान भएको बताउनुभयो ।
इच्छुक भारतीय सेनाको लाहुरेको छोरो भएर पनि कम्युनिष्ट साहित्यकार भएकै कारण ज्यान गुमाउँदा पटक–पटक कम्युनिष्ट पार्टी भन्नेहरुको सरकार बन्दा पनि इच्छुकको हत्यारालाई कारबाही हुन नसक्नु ठूलो बिडम्बना भएको उहाँले बताउनुभयो । पार्क निर्माण समितिका संयोजक भिमार्जुन सुवेदीको अध्यक्षतामा भएको स्मृति दिवसमा बोल्ने अन्य वक्ताहरुले सहिद साहित्यकार तथा पत्रकार स्वर्गीय कष्णसेन इच्छुकको बिचारलाई सबै दलका नेताहरुले साझा विचार बनाएरका रुपमा आत्म साथ गरेर अघि बढ्नसके मात्र उहाँलाई सच्चा सम्मान मिल्ने बताएका छन् ।
उनीहरुले बाल्य अवस्थादेखि नै इच्छुक अत्यन्तै मिलनसार, सहयोगी र मिहिनेती भएकाले अहिलेका वर्तमान नेता, कार्यकर्ताहरुसँगै सबैले पाठ सिक्नुपर्ने बताएका थिए । इच्छुकको सम्मानका लागि इच्छुक स्मृति पार्क निर्माण कार्यको सोच अत्यन्तै आवश्यक तथा स्वागत योग्य विषय भएको भए पनि अहिलेसम्म कुनै पनि निर्माण कार्य अघि नबढाउनु दुःखद् भएको समेत वक्ताहरुले बताएका थिए । पार्क निर्माणबाट इच्छुकका रचना तथा कृतिको संरक्षणमा गर्न सहयोग पुग्ने बताउँदै वक्ताहरुले त्यसका लागि गठित पार्क निर्माण समिति सक्रियताका साथ तत्काल निर्माण प्रक्रिया अघि बढाउन आग्रह समेत गरेका थिए । उनीहरुले पार्क निर्माणका लागि स्थानीयस्तरदेखि राष्ट्रियस्तरबाट समेत आवश्यक पहल गर्न आग्रह गरेका थिए ।
इच्छकुको बगैँचा तथा जग्गा संरक्षक विष्पुरा घर्तीको स्वागत मन्तव्यबाट सुरु भएको कार्यक्रममा इच्छुकका बालसखी सहपार्टी दामोदर भण्डारीले इच्छुकका जीवनी प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । कार्यक्रममा साहित्यकार धर्मराज बैरागी, समितिका सदस्य तथा नेकपा एमालेका जिल्ला सदस्य किरण भण्डारी, नेकपा माओवादीका केन्द्रका जिल्ला सदस्य तथा राप्ती गाउँपालिका प्रमुख पदका उम्मेदवार श्यामेश चौधरी, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका भिमप्रकाश पुन, साहित्यकारहरु कृष्ण गिरी, जीवराज शर्मा, शरद शर्मा र पुरुषोत्तम आचार्यलगायतका वक्ताले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रमको सञ्चालन पार्क निर्माण समितिका सचिव नारायण शर्माले गर्नुभएको थियो ।
सिसहनिया जेठ १३ । सांसद सुशीला चौधरीले दोस्रो चरणको स्थानीय तहको निर्वाचनमा राम्रो सक्षम, योग्य तथा विकासप्रेमी उम्मेदवार छनौट गरी मतदान गर्न आम नागरिकहरुलाई आग्रह गर्नुभएको छ । सत्गौवा थारु समाज संघको १२ औं साधारण तथा अधिवेशनको शनिबार राप्ती गाउँपालिका–८ पिपरीमा उद्घाटन गर्दै चौधरीले यस्तो बताउनुभएको हो ।
कार्यक्रमकी प्रमुख अतिथि समेत रहनुभएकी सांसद चौधरीले थारुहरु अझै पनि हरेक तह तप्काबाट पछाडि परेको बताउँदै थारुहरुको उत्थान र पहिचानका लागि पनि अबको निर्वाचनमा पार्टी भन्दा व्यक्ति छनौट गर्ने बेला आएकाले कसैको लोभ लालच र डर धम्कीमा नपरी सही उम्मेदवार चिन्ने बेला भएकाले सचेत हुन आग्रह समेत गर्नुभयो । एक अर्को प्रसंगमा सांसद चौधरीले पछिल्लो समय यता थारुहरुको रीतिरिवाज, धर्म, संस्कृति, चाडपर्व, भेषभुषा हराउँदै जान थालेकोमा चिन्ता व्यक्त गर्दै त्यसको संरक्षणका लागि युवा पिढीले ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिनुभएको छ ।
संघका अध्यक्ष खड्कबहादुर सत्गौवाको अध्यक्षतामा भएको सभामा वार्षिक प्रगति प्रतिवेदन संघका सचिव रामप्रसाद सत्गौवा र आर्थिक प्रतिवेदन संघका कोषाध्यक्ष भिमलाल सत्गौवाले प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । संघकी उपाध्यक्ष कुशुम सत्गौवाको स्वागत मन्तव्यबाट सुरु भएको सभामा सत्गौवा समाज संघका सल्लाहकारहरु बामदेव सत्गौवा, झावेन्द्र सत्गौवा, समाजसेवी तथा बुद्धिजीवीहरु नन्दकुमार सत्गौवा, गणेशकुमार सत्गौवा, संघका सदस्य जंगबहादुर सत्गौवा, पूर्व सदस्य सुवर्णमान सत्गौवा, डा. अम्रिस सत्गौवा, इञ्जिनियर विजयदेव सत्गौवा, शंकर मावि पिपरीका प्रधानाध्यापक रामकुमार चौधरी र पत्रकार ओमप्रकाश गुप्तालगायतले शुभकामना मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो ।
सो अवसरमा सत्गौवा समाज संघमा महत्वपूर्ण योगदान पु¥याएको भन्दै डा. अम्रिस सत्गौवा र इञ्जिनियर विजयदेव सत्गौवालाई सम्मान पत्र र दोसल्ला ओढाई सम्मान गरिएको थियो, भने ७ जना जेष्ठ नागरिकहरुलाई पनि सम्मान गरिएको थियो । कार्यक्रमको बीच बीचमा विभिन्न नृत्यहरु समेत देखाइएको थियो । कार्यक्रमको सञ्चालन संघका सचिव रामप्रसाद चौधरीले गर्नुभएको थियो ।
डाक्टर केसीको अनसनमा अवरोध गर्न आज बिहान सर्कुलर जारी गरेको अस्पताल प्रशासन अन्ततः आफ्नो योजनामा सफल भएको छ । आईसियुको अभाव देखाउँदै अनसन रोक्ने मागसहित आज बिहान प्रमुख जिल्ला अधिकारी मेघनाथ काफ्लेलाई गुहार्न पुगेको अस्पताल प्रशासनले सौचालयको समस्या देखाउँदै अस्पतालमा बस्ने भनिएको डाक्टर केसीको अनसन स्थल परिवर्तन गर्न सफल भएको छ ।
आफ्ना माग पुरा नहुँदासम्म काठमाडौं नफर्कने भन्दै दाङ आइपुग्नुभएका डाक्टर गोविन्द केसीले भोलि दिउँशो २ वजेसम्मका लागि अनसन रोक्नुभएको छ । स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाले भोलि २ वजेसम्मका लागि समय माग गरेपछि आज अपरान्ह ४ वजेबाट सुरु गर्ने भनिएको अनसन भोलिसम्मका लागि रोकिएको डा. केसीका सहयोगी डा. सुमन आचार्यले जानकारी दिनुभयो ।
दाङ नै सत्याग्रहका लागि किन ?
नेपालमा तीनवटा सरकारी र १८ वटा निजी मेडिकल कलेजहरु छन् । सरकारी मेडिकल कलेज बढी र निजी मेडिकल कलेजहरु कम हुनुपर्ने आम मान्यता रहे पनि नेपालमा भने निजी मेडिकल कलेजहरु बढि छन् । दुई वर्ष अघिको अनसनमा सरकारसँग सम्झौता भएको थियो । सरकारसँग भएको सम्झौता अनुसार दाङमा सरकारी मेडिकल कलेज खोल्ने भनिएको थियो । पाँच वर्षभित्र सबै प्रदेशमा मेडिकल कलेज निर्माण गर्ने सम्झौता अनुसार दाङमा पनि त्यो आयोजना सुरु हुनुपर्ने थियो । तर, अहिलेसम्म मेडिकल कलेज निर्माण बारे कुनै पनि प्रक्रिया अगाडि बढ्न सकेन । सबैभन्दा पहिले दाङमा मेडिकल बनाउने सम्झौता रहेको थियो । बरु प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले कालो धनलाई सेतो बनाउन लागिएको बि एण्ड सी कलेजलाई सम्बन्धन दिने प्रयास गरेको देखियो ।
सुदूरपश्चिममा सरकारी मेडिकल कलेज खोल्ने भनिएको थियो । त्यसलाई पनि रोकेर शेरबहादुर देउवाले अर्को मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन दिनुपर्ने पक्षमा उभिए । ‘सरकारी मेडिकल कलेज खोल भनेर हामीले भन्दा पनि उनीहरुले भन्नुपर्ने हो’, डा. केसी भन्नुहुन्छ, ‘यो अवस्थाको अन्त्यका लागि पटक पटक लड्नुपरेको छ । यिनै नेताहरुले अर्बौं कमाउन सरकारी मेडिकल कलेज रोकेका छन् । दाङमा पहिले नै खोल्ने भनिएको थियो । तर, निजी मेडिकल कलेज खोल्न दौडधुप गरेर त्यहाँ खोल्न नदिने षडयन्त्र गरियो ।’
सरकारसँग भएको सम्झौता अनुसार दाङमा पहिलो मेडिकल कलेज सञ्चालन गर्नुपर्ने अनुसार डा. केसी दाङबाटै दवाव दिन चाहनुभएको छ । यो ठाउँमा पहिले नै मेडिकल कलेज बन्नुपर्ने तर अहिलेसम्म किन बन्न सकेन भनेर उहाँले सरकारलाई प्रश्न गर्न खोज्नुभएको छ । त्यहाँका जनतासँग ऐक्येवद्धता जनाउन खोजेको भन्दै माग पूरा भएपछि मात्रै आफू फर्किने योजनामा केसी रहनुभएको छ ।
पुर्व घोषित कार्याक्रम अनुसार डा. केसीले आफ्नो ११ औँ अनसन दाङमा बस्ने तयारी गर्नुभएको थियो । शुक्रबार महाराजगञ्जस्थित शिक्षण अस्पतालमा बिरामीको शल्यक्रिया गरेर रात्री बसमा दाङ आउनुभएका केसीले आज अपरान्ह ४ वजेबाट राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पताल घोराहीमा अनसन सुरु गर्ने तयारी गर्नु भएको थियो ।
डा. केसीले प्रदेश नम्वर ५ मा बन्ने सरकारी मेडिकल कलेज दाङमा हुनुपर्ने लगायतका माग राख्दै दाङबाटै अनसन सुरु गर्न लाग्नुभएको थियो । १० औ अनसनमा एक प्रदेश एक मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने र पहिलो चरणमा दाङमा गर्ने सहमति भए पनि सरकारले प्रक्रियालाई तिव्रगतिमा नलागेको भन्दै केसी अनसन बस्न लाग्नु भएको थियो ।
‘
फोनमा स्वास्थ्यमन्त्री थापाले माग पुरा गर्न भोलि २ वजेसम्मको समय माग गरेपछि भोलि २ वजेसम्मका लागि अनसन रोकिएको डा. केसीका सहयोगी डा. सुमन आचार्यले जानकारी दिनुभयो । ‘प्रधान न्यायाधीश सुशीला कार्कीको महाअभियोगको प्रस्ताव सरकारले फिर्ता लिइसकेको छ । तपाईले उठाउनुभएका माग सम्बोधन गर्न सरकार लागिपरेको छ । भोलिसम्मलाई अनसन रोकिदिनुहोस् भनेर स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाको फोन आएपछि अनसन भोलिसम्मका लागि रोकिएको छ’,डा. केसीका सहयोगी डा. आचार्यले भन्नुभयो,‘माग पुरा नभए भोलिदेखि डाक्टर केसीको अनसन भोलि २ वजेदेखि सुरु हुन्छ ।’
डा. आचार्यले स्वास्थ्य सेवाका हिसाबले पछाडि परेका रुकुम, रोल्पा, सल्यान, प्यूठानलगायतका जिल्लाका बासिन्दालाई दाङ पायक पर्ने भएकाले डा. केसीले दाङमै मेडिकल कलेज स्थापना हुनुपर्ने माग गर्दै आउनु भएको जानकारी दिनुभयो ।
दाङ, जेठ १३ । दाङ जिल्लामा रहेका दश स्थानीय तहमा कसले विजयी हासिल गर्छ यसै भन्न सक्ने अवस्था छैन । मुख्य रुपमा नेपाली काँग्रेस, नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रबीच प्रतिष्पर्धा हुने आकलन गरिए पनि कसले बाजी मार्ला भन्ने अवस्था छैन ।
जिल्लाका दुई उपमहानगरपालिका, एक नगरपालिका र सात गाउँपालिकामा कसले विजयी हासिल गर्छ भन्नका लागि विगतका निर्वाचनलाई मुल्यांकन गर्न आवश्यक छ । विगतका चार वटा निर्वाचनलाई मुल्यांकन गर्ने भने तीन दल नै जिल्लामा हाबी देखिन्छन् ।
दोस्रो पटक २०५४ सालमा भएको स्थानीय निकायको निर्वाचनमा नेकपा एमालेले तीन वटा गाविसबाहेक सबैमा विजयी भएको थियो । त्यसको दुई बर्षपछि २०५६ सालमा भएको आम निर्वाचनमा जिल्लामा रहेका ४ निर्वाचन क्षेत्रबाट नेपाली काँग्रेसले विजयी हासिल गरेको थियो । त्यसबेला नेकपा एमालेको फुटेको असर दाङमा पनि परेको थियो ।
माओवादी जनयुद्धको विश्राम पश्चात शान्ति प्रक्रियासंगै जिल्लामा पाँच निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण गरियो र २०६४ सालमा भएको पहिलो संविधानसभाको निर्वाचनमा माओवादीले पाँच वटै निर्वाचनक्षेत्रमा विजयी भयो । पछिल्लो समयमा भएको २०७० सालको दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचनमा नेपाली काँग्रेसले पाँच वटै निर्वाचन क्षेत्रमा विजयी हासिल गरेको छ । जिल्लामा नेकपा एमालेले स्थानीय निकाय निर्वाचनबाहेक अन्य निर्वाचनमा विजयीको स्वाद चाख्न पाएको छैन ।
दोस्रो चरणको स्थानीय तहको निर्वाचनमा विजयी हासिल गर्नका लागि तीन मुख्य पार्टीहरु तयारीमा लागेका छन् । यद्यपी नेपाली काँग्रेस उम्मेदवार छनौटको सकसमा फसेको छ । नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रले उम्मेदवार टुंगो लगाएका छन् । नेपाली काँग्रेसले एकाध गाउँपालिका बाहेक अन्य स्थानमा उम्मेदवारको टुंगो लगाउन सकेको छैन । यसका बारेमा बुझ्न खोज्दा नेपाली काँग्रेसका नेताहरु कसैको फोन उठ्दैन ।
जिल्लामा हुने दोस्रो चरणको निर्वाचनका लागि दुई लाख ९१ हजार एक सय ७३ मतदाताले त्यसको निर्धारण गर्ने छन् । मतदाताहरुले एक सय ५१ मकतदानस्थलका तीन सय ५१ केन्द्रबाट मतदान गरेर पाँच सय २० जना प्रतिनीधिहरुको भाग्य निर्धारण गर्ने भएका छन् ।
जिल्लामा रहेका दुई उपमहानगरपालिका, एक नगरपालिका र सात गाउँपालिकामा एमाले र केन्द्रले उम्मेदवार टुंगो लगाएका छन् भने नेपाली काँग्रेस अझै अलमलमा परेको छ । एमालेले रहेको घोराही उपमहानगरपालिकाको मेयरका लागि प्रदेश सदस्य नरुलाल चौधरीलाई उम्मेदवार बनाएको छ । शुक्रबार सम्पन्न एमालेको स्थायी कमिटीले प्रदेश सदस्य चौधरीलाई उम्मेदवार बनाएको हो । उपमेयरमा भने पुर्व अञ्चल सदस्य सिता न्यौपानेलाई उम्मेदवार बनाएको छ ।
त्यसैगरी तुलसीपुर उपमहानगरपालिकामा बन महासंघका पुर्व अध्यक्ष तथा तत्कालीन तुलसीपुर नगरपालिकाका उपमेयर घनश्याम पाण्डेयलाई मेयर पदको उम्मेदवार बनाएको छ भने उपमेयरमा दंगाली कम्युनिष्ट आन्दोलनका धरोहर श्रीमणी आचार्यकी धर्मपत्नी माया आचार्यलाई अगाडी सारेको छ ।
त्यसैगरी लमही नगरपालिकामा नेकपा एमालेका जिल्ला सचिवालय सदस्य कुलबहादुर केसीलाई मेयर र उपमेयरमा अनेमसंघकी जिल्ला अध्यक्ष मीना गुरुङलाई अगाडी सारेको छ । यस्तै माओवादीले घोराही उपमहानगरपालिकाको प्रमुखमा यसअघि नै जीवन गौतमलाई घोषणा गरिसकेको छ भने उपप्रमुखमा सिता चौधरीलाई अघि सारेको छ ।
यस्तै तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाको प्रमुखमा शेषुराम भण्डारी र उपप्रमुखको उम्मेदवार सिता ओलीलाई बनाइएको माओवादी केन्द्र दाङले जनाएको छ । माओवादी केन्द्रले लमही नगरपालिका प्रमुखमा द्रौपदा पौडेल र उपप्रमुखमा कालुराम चौधरीलाई अघि सारेको छ ।
नेपालगञ्ज, जेठ १३ । यही जेठ ३१ मा हुने स्थानीय तहको दोस्रो चरणको निर्वाचनमा सरकारले नेपालसँग जोडिएका भारत र चीनसँगको सीमाक्षेत्र तीन दिन बन्द गर्ने तयारी गरेको छ । सीमा क्षेत्रबाट निर्वाचनको समयमा निर्वाचन केन्द्रित आपराधिक घटना बढ्नसक्ने भएकाले सीमा क्षेत्र बन्द गर्ने तयारी गरेको हो ।
मतदान सुरु हुनुभन्दा ४८ घण्टाअघि र मतदान भइसकेपछि २४ घण्टा सीमाक्षेत्र बन्द गर्न प्रस्ताव गरिएको सुरक्षा स्रोतको भनाइ छ । यस विषयमा सीमा जोडिएका जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीको नेतृत्वमा भारतीय पक्षसँग छलफलसमेत सुरु भइसकेको छ । निर्वाचनको सुरक्षालाई लक्षित गरी भएको नेपाल–भारत सीमावर्ती सुरक्षा बैठकमा नेपाली पक्षले दुई दिनअगावै सीमा नाका बन्द र निर्वाचन सम्पन्न भइसकेको एक दिनपछिसम्म बन्द गर्न नेपाल पक्षले प्रस्ताव राखेको छ ।
भारतीय पक्षले त्यसलाई स्वीकार भने गरिसकेकोे छैन । नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रका जिल्लामा सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयको पहलमा दुई देशका सुरक्षा अधिकारीको बैठक बसिरहेको छ । सीमा क्षेत्र बन्द गर्ने विषयमा औपचारिक÷अनौपचारिक छलफल भइरहेको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका अनुसार दुई देशका अधिकारीबीच सुरक्षा बैठक राख्न सम्बन्धित जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी र सुरक्षा प्रमुखलाई जिम्मेवारी दिइसकेको छ ।
सुरक्षाका दृष्टिकोणले अति संवेदनशील मानिएका भारतसँग सीमा जोडिएका तराईका सीमा क्षेत्रमा नेपाली सेना नै तैनाथ गर्ने सरकारको तयारी छ । निर्वाचन सुरक्षाका लागि तराईका जिल्लामा सेनाले गस्तीसमेत सुरु गरिसकेको छ । सशस्त्र प्रहरीले पनि अस्थायी क्याम्प खडा गरिसकेको छ । नेपाल प्रहरीले सुरक्षा लागि सबै तयारी गरिसकेको छ ।
१९ जेठमा उम्मेदवारी मनोनयन हुने र उम्मेदवारहरू घरदैलो कार्यक्रममा जुटिसकेकाले सुरक्षा निकाय सतर्क रहेको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ । ‘निर्वाचनका लागि सुरक्षाको व्यवस्था कडा पारिएको छ, जनताले ढुक्क भएर मतदान गर्न पाउनेछन्,’ गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता सहसचिव बालकृष्ण पन्थीले भन्नुभयो, ‘पहिलो चरणको निर्वाचनमा देखिएका कमजोरीलाई समेत ध्यानमा राखेर त्यो गल्ती नदोहोरिने गरी निर्वाचन सुरक्षाको व्यवस्था गरिएको छ ।’
यसअघि नै सरकारले तराईका १३ वटा जिल्लालाई विशेष निगरानीमा राखेको थियो । गृह मन्त्रालयले बनाएको निर्वाचन केन्द्रित सुरक्षा योजनामा पनि तराईका जिल्लामा नेपाल प्रहरी तथा सशस्त्र प्रहरीलाई थप मद्दतका लागि सेनासमेत खटाउने उल्लेख छ । तराईका कतिपय जिल्लामा मतपेटिका लुटिनसक्ने खतरालाई ध्यानमा राखेर सुरक्षा व्यवस्थालाई थप कडाइ बनाइने सुरक्षा अधिकारीहरूले दाबी गरेका छन् ।
निर्वाचन सुरक्षाका शिलशिलामा शुक्रबार जिल्ला प्रशासन कार्यालय बाँकेमा नेपाल–भारत सीमा सुरक्षाको संयुक्त बैठक बसेको छ । बैठकमा नेपालतर्फबाट बाँके, बर्दिया र दाङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी, सुरक्षा निकायका प्रमुख तथा भारततर्फबाट बहराइच र श्रावस्तीका डिस्टिक मजिस्टेड र सुरक्षा अधिकारी सहभागी भएका छन् ।
बाँकेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रविलाल पन्थका अनुसार बैठकमा आसन्न स्थानीय तहको निर्वाचनलाई हुने सुरक्षा चुनौतीविरुद्ध भारतीय पक्षबाट सहयोग र सहकार्य खोजिएको र उनीहरूको तर्फबाट पनि सक्दो सहयोग हुने प्रतिबद्धता आएको छ ।
निर्वाचनका क्रममा खुला सिमानाका कारण सुरक्षा चुनौती बढ्ने भएकाले त्यसलाई दृष्टिगत गरी मतदानको ४८ घण्टाअगाडि नेपाल–भारत सिमाना बन्द गर्ने तयारी गरिएको छ । सिमामा हुने आपराधिक घटना न्यूनीकरण नै मुख्य एजेन्डा भएको बैठकमा लागू पदार्थको अवैध कारोबारदेखि मानवबेचबिखन तथा ओसारपसारका घटना न्यूनीकरणको विषयले पनि प्रवेश पाएको उहाँले बताउभयो ।
दुईदिने बैठकमा बाँकेका प्रमुख निर्वाचन अधिकृत तथा जिल्ला अदालत बाँकेका न्यायाधीश तेजनारायण पौडेल, बर्दियाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णु थापा, दाङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी मेघनाथ काप्mले, भारत बहराइचका डीएम अजय दीप सिंह र श्रावस्ती जिल्लाका डीएम दीपक मिनालगायत उच्च सुरक्षा निकायका अधिकारीहरूको सहभागिता रहेको छ ।
सेनको १५ औँ स्मृति दिवसको अवसरमा शनिवार घोराहीमा आयोजित कार्यक्रममा पत्रकार उदय जिएम, नरेन्द्र के.सी र साहित्यकार नदिराम केसीलाई सम्मान गरिएको हो । नेपाल पत्रकार महासंघ दाङ, प्रेस सेन्टर नेपाल दाङ, जनसांस्कृतिक महासंघ दाङको संयुक्त आयोजनामा भएको सेनको १५ औं स्मृति दिवस एवम् पुरस्कार वितरण समारोहमा उनीहरुलाई सम्मान गरिएको हो ।
प्रत्यक वर्ष सेनको स्मृति दिवसको अवसरमा नेपाल पत्रकार महासंघ दाङ, प्रेस सेन्टर नेपाल दाङ, जनसांस्कृतिक महासंघ दाङले एक एक जना स्रष्टालाई सम्मान गर्दै आएका छन् । सो अवसरमा बोल्ने वक्ताहरुले सेन नेपाली राजनीति, पत्रकारिता, साहित्यका धरोहर भएको भन्दै उहाँका विचार र आर्दश मनन योग्य भएको बताएका थिए ।
नेपाल पत्रकार महासंघ दाङ शाखाका अध्यक्ष सविन प्रियासनको अध्यक्षता एवं बरिष्ठ पत्रकार नारायणप्रसाद शर्माको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको कार्यक्रममा प्रेस स्वतन्त्रता सेनानी सुशील गौतम सेनको व्यक्तित्वका बारेमा चर्चा गर्नुभएको थियो ।
अस्पतालका निमित्त मेडिकल सुपरिटेण्डेन्ट डा. जनाद्र्धन पन्थीले आइसियू नभएको भन्दै अनसन रोक्न खोजेको बुझिएको छ । डा. पन्थी सोही व्यहोरासहित अनसन रोक्न माग गर्दै प्रमुख जिल्ला अधिकारी समक्ष पुगेको बुझिएको छ । यता जिल्लाका सरोकारवालाहरुले राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पतालमै अनसन बसाउने व्यवस्था मिलाउन लागेका छन् ।
विगतमा गरिएका सम्झौता कार्यान्वयनका साथै दाङमा मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने विषयलाई उनले प्रमुखताका साथ उठाएका छन् । पत्रकारहरुसँगको कुराकानीमा केसीले पटक–पटक सरकारको सहमति पालना नभएकोले दबाबका लागि फेरि अनशन बस्नु परेको बताए ।
दुई वर्ष अघिको अनशनका क्रममा प्रत्येक विकास क्षेत्रमा एउटा मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने सहमति डा केसी र सरकारबिच एको थियो । मुलुक संघीय संरचनामा गइसकेपछि हरेक प्रदेशमा एउटा मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने सहमति भएकोमा अहिलेसम्म कुनै काम नभएको डाक्टर केसीको भनाई छ ।
दुवै सहमतिको कार्यान्वयन दाङमा मेडिकल कलेज स्थापना गरेर शुरु गर्ने भनिएपनि हालसम्म कुनै काम नभएकाले आफुले दाङलाई नै रोजेको केसीले बताए ।
दलका नेताहरुकै कारण सहमति कार्यान्वयन नभएको बताउँदै उनले सरकारी मेडिकल कलेजहरुको अनुपात बढी हुनुपर्नेमा आर्थिक चलखेलका कारण नीजि मेडिकल कलेजहरुको संख्या बढाइएको र उनीहरु नै निर्णायक भूमिकामा रहेको आरोप लगाए ।
मध्यपश्चिमको दाङ र सुदूरपश्चिममा खोल्ने भनिएको मेडिकल कलेज दलका शिर्ष तथा प्रमुख नेताहरुका कारण अलपत्र भएको उल्लेख गर्दै उनले निजी मेडिकल कलेजमा तिनै नेताहरुले कालो धनलाई सेतो बनाउने माध्यमको रुपमा लगानी गरेको दाबी समेत गरे ।
दाङ, जेठ १३ । नेकपा माओवादी केन्द्रले तुलसीपुर उपमहानगरपालिकामा उम्मेदारहरु घोषणागरेको छ । शनिबार एक कार्यक्रमका बीच केन्द्रले मेयर, उपमेयर र वडाध्यक्षको घोषणा गरेको होे ।
तुलसीपुर उपमहानगरपालिका वडाम्वर पाँचका अध्यक्ष मिनराज भण्डारीको अध्यक्षता एवं नगर उपाध्यक्ष चित्रबहादुर खड्काको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको कार्यक्रममा तुलसीपुर उपमहानगरपालिका वडानम्वर पाँचको अध्यक्षमा पे्रम योगीलाई उम्मेदवार बनाएको छ । त्यसैगरी सदस्यहरुमा कर्णबहादुर दमाई, लालबहादुर विक, दलित महिला सदस्यमा निमा दमिनी र खुला महिला सदस्यमा पार्वती कुमारी बुढाथोकिलाई उम्मेद्धार बनाईएको संघका सचिव बेदप्रसाद वलीले जानकारी दिनुभयो ।
यता तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाको मेयरमा शेशुराम भण्डारी, उपमेयरमा सिता वलीलाई पार्टीले यसअघिनै घोषणा गरिसकेको छ । नेकपा माओवादी केन्द्रको उपहार गाऊ गाऊमा सिंहदरवार भन्ने नारासहित केन्द्रले सहरदेखि गाऊँगाऊँसम्म चुनावी प्रचारप्रसार अभियानलाई तिव्रता दिएको छ ।
दाङ, जेठ १३ । घोराही उपमहानगरपालिका वडानम्वर ५ धर्नाका विवेक बुढाथोकी चर्चामा आउन नसकेका मोडल तथा कलाकार हुनुहुन्थ्यो । केहि वर्ष पहिलेसम्म राजनीतिको बारेमा अनविज्ञ बुढाथोकी नेकपा एमालेमा प्रवेश गरेको करिव दुई वर्षको हाराहारी मात्रै भएको छ । तर, स्थानीय तहको निर्वाचन पश्चात् उहाँको नाम वडाध्यक्षका रुपमा चर्चामा आयो ।
साविक धर्ना गाविस एक वर्ष अगाडि नेकपा एमालेको कमजोर ईलाका हो । कुनै–कुनै समयमा आयोजित कार्यक्रमहरुमा एउटा बस पनि कार्यकर्ताले भर्न मुस्किल हुन्थ्यो एमालेलाई । तर, विवेक बुढाथोकी एमालेमा प्रवेश गरेसँगै धर्नामा एमालेप्रति लहर पैदा भयो । नेकपा एमालेले सञ्चालन गरेको मेची–महाकाली अभियान कार्यक्रममा धर्नाबाट मात्रै ९ वटा बसमा कार्यकर्ता लिएर विवेक जब लमही पुगे त्यसपछि कांग्रेस एक किसिमले ‘तर्सियो’ । यसअगाडि धर्ना नेपाली कांग्रेसको अखडा हो । २०५४ सालमा धेरै स्थानमा नेकपा एमालेले जीतको झण्डा फहराउँदा पनि धर्नामा नेपाली काँग्रेसले जीत छोडेको थिएन ।
काँग्रेसको ईलाकामा एमालेकै दवदवा बनाउने बुढाथोकीलाई स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि एमालेले वडाध्यक्षको टिकट दिएको छ । वडा अध्यक्षको उम्मेदवारका रुपमा चुनावी कार्यक्रममा व्यस्त बुढाथोकी एक किसिमले काँग्रेसको तारो बन्दै गइरहनुभएको थियो । यहि क्रममा विवेकमाथि भएको कांग्रेस निकट युवा कार्यकर्ताहरुको आक्रमणले घोराही उपमहानगरपालिका ५ को एमालेलाई थप बलियो बनाएको छ ।
असुरक्षित धर्ना
अहिले नेकपा एमालेको पकटमा रहेको धर्ना क्षेत्र केहि वर्ष पहिलेसम्म नेपाली काँग्रेसको एरियाका रुपमा चिनिन्थ्यो । काँग्रेसको गुण्डागर्दीले धर्ना समयसमया चर्चामा आउने क्षेत्र पनि हो । त्यसको कारणका रुपमा काँग्रेसका प्रभावशाली नेता खुमबहादुर खड्का हुनुहुन्छ । काँग्रेसको केन्द्रकै प्रभाव पार्नसक्ने खुमबहादुरको एरिया हो–धर्ना । यसकारणले पनि धर्ना बेलाबेलामा असुरक्षित रहेको धर्नाबासीले महसुस गर्छन् ।
यसलाई प्रहरीले पुष्टि गर्छ । प्रहरीको अध्ययनमा स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि त झन् धर्ना क्षेत्र अत्यन्तै जोखिमयुक्त क्षेत्र हो । धर्ना, रामपुर, हापुर क्षेत्र निर्वाचनका क्रममा हनु सक्ने आपराधिक गतिविधिलाई प्रहरीले सुष्म रुपले हेर्दै आएको छ । स्थानीय तहको निर्वाचनको उम्मेदवार बुढाथोकीमाथि भएको आक्रमणले धर्नाको सुरक्षा चुनौति स्पष्ट भएको छ । प्रशासनलाई सुरक्षामा चुनौति दिँदै काँग्रेस कार्यकर्ताहरुले विवेक बुढाथोकी माथि आक्रमण गरेका छन् ।
घटनाको नालीबेली ?
रातको ११ वजेको थियो । विवेकले खाना खाइसक्नुभएको थियो । खानापछि चुनावी माहोल र भइरहेका गतिविधिहरुको बारेमा छलफलका लागि विवेक धर्नास्थित वसन्तपुरमा रहेको राम कटेजमा पुग्नुभएको थियो । विवेकलाई भेट्न कांग्रेस निकट गुण्डा घोराही उपमहानगरपालिका–७ शुक्रबारका विनय वली टाइगर, मेघराज चौधरी पनि सोही कटेजमा पुगेका थिए ।
सामान्य कुराकानीकै क्रममा कांग्रेसका युवाहरुले खुकुरी र पेस्तोल देखाएपछि विकेक बाहिर निस्के । पिछा लाग्ने गरेका कांग्रेस युवाहरुदेखि डराउनुभएका विवेक भाग्नुभयो । भाग्दाभाग्दै लडेका विवेकमाथि फलामको रड प्रहार भएको नेकपा एमाले घोराही उपमहानगरपालिकाका ईञ्चार्ज विवेक श्रेष्ठले जानकारी दिनुभयो । आक्रमणबाट बुढाथोकीको खुट्टा भाँचिएको छ । प्रहरीले बुढाथोकीको घोराहीको राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पतालमा सामान्य उपचारपछि थप उपचारका लागि कोहोलपुर रिफर गरिएको छ ।
आक्रमण गर्नेहरु अहिले फरार छन् । उनीहरुको खोजी कार्य जारी रहेको वडा प्रहरी घोराहीका वडाप्रहरी प्रमुख सूर्य थापाले बताउनुभयो । त्यहाँ गोली चलेको भनि दाबी गरिए पनि प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानले त्यस्तो नदेखाएको पनि थापाको भनाई छ । तर, कांग्र्रेसले यो घटनामा आफ्नो कुनै संलग्नता नरहेको र सो घटनामा सलग्नलाई कानुनी दायरामा ल्याएर कारबाही गर्नुपर्ने बताएको छ ।
प्राध्यापक डाक्टर गोविन्द केसीले आजदेखि दाङमा ११ आंै सत्याग्रह सुरु गर्दैहुन्छ । सरकारी चिकित्सा क्षेत्रको सुधारका लागि १० आंै पटक अनसनमा बस्नुभएका डा. केसीले सरकारसँग भएका सम्झौताहरु कार्यान्वयनका लागि दाङबाट दवाव सिर्जना गर्नुहुनेछ । सत्याग्रहका लागि आज बिहान प्रा.डा. केसी दाङ आई पुग्दैहुनुहुन्छ ।
‘शुक्रबार बेलुकासम्म माग पुरा भएन भने सरले भोलि शनिबारबाट अनशन सुरु गर्नुहुनेछ र त्यो यसपटक त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा होइन दाङमा हुनेछ’, डा. केसीका सहयोगी डा. सुमन आचार्यले बताउनुभयो । सरकारले यसभन्दा अगाडिको अनसनमा प्रत्येक प्रदेशमा एउटा सरकारी मेडिकल बनाउने भन्ने सम्झौता भए पनि त्यसको स्थापनामा केही चासो नदेखाएको भन्दै दबाबस्वरुप दाङबाट अनसन सुरु गर्न लागेका सहयोगी डा. आर्चायको भनाई रहेको छ । उहाँले भन्नुभयो, ‘यसभन्दा अगाडिको अनसनमा प्रत्येक प्रदेशमा एउटा सरकारी मेडिकल कलेज स्थापना सम्झौता भएको थियो, अहिलेसम्म सरकारले सो कार्य अगाडि नबढाएको हुँदा सरले दबाबस्वरुप दाङको घोराहीबाट अनशन सुरु गर्न लाग्नु भएको छ ।’
डा. केसीले आफूसँग विगतमा भएका सम्झौताको पूर्ण कार्यान्वयन हुनुपर्ने र सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायधीश सुशीला कार्कीमाथि लगाइएको महाअभियोग फिर्ता लिनुपर्ने माग अघि सार्नुभएको छ । गत ९ जेठदेखि नै एघारौं अनसन सुरु गर्ने भने पनि अन्तिम समयमा आएर तीन दिन पर्खिनुभएको थियो । तर, राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पतालका केडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. जनार्दन पन्थीले यसबारेमा आफूले विस्तृत जानकारी प्राप्त नगरेको बताउनुभयो । गणतन्त्र दैनिकसँग कुरा गर्दै डा. पन्थीले उहाँको अभियान बारेमा आफूहरुलाई कुनै पनि जानकारी नआएको बताउनुभयो । ‘यसको आधिकारिकता बारेमा हामीलाई कुनै पनि जानकारी छैन’, डा. पन्थीले भन्नुभयो, ‘डा. केसीले फोन गर्नुभएको थियो । म आउँदै छु भनेर भन्नुभयो । शनिबार बिहान आइपुग्नु हुन्छ । बाँकी यस बारेमा मलाई केहि जानकारी छैन ।’
दाङ नै सत्याग्रहका लागि किन ?
नेपालमा तीनवटा सरकारी र १८ वटा निजी मेडिकल कलेजहरु छन् । सरकारी मेडिकल कलेज बढी र निजी मेडिकल कलेजहरु कम हुनुपर्ने आम मान्यता रहे पनि नेपालमा भने निजी मेडिकल कलेजहरु बढि छन् । दुई वर्ष अघिको अनसनमा सरकारसँग सम्झौता भएको थियो । सरकारसँग भएको सम्झौता अनुसार दाङमा सरकारी मेडिकल कलेज खोल्ने भनिएको थियो । पाँच वर्षभित्र सबै प्रदेशमा मेडिकल कलेज निर्माण गर्ने सम्झौता अनुसार दाङमा पनि त्यो आयोजना सुरु हुनुपर्ने थियो । तर, अहिलेसम्म मेडिकल कलेज निर्माण बारे कुनै पनि प्रक्रिया अगाडि बढ्न सकेन । सबैभन्दा पहिले दाङमा मेडिकल बनाउने सम्झौता रहेको थियो । बरु प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले कालो धनलाई सेतो बनाउन लागिएको बि एण्ड सी कलेजलाई सम्बन्धन दिने प्रयास गरेको देखियो ।
सुदूरपश्चिममा सरकारी मेडिकल कलेज खोल्ने भनिएको थियो । त्यसलाई पनि रोकेर शेरबहादुर देउवाले अर्को मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन दिनुपर्ने पक्षमा उभिए । ‘सरकारी मेडिकल कलेज खोल भनेर हामीले भन्दा पनि उनीहरुले भन्नुपर्ने हो’, डा. केसी भन्नुहुन्छ, ‘यो अवस्थाको अन्त्यका लागि पटक पटक लड्नुपरेको छ । यिनै नेताहरुले अर्बौं कमाउन सरकारी मेडिकल कलेज रोकेका छन् । दाङमा पहिले नै खोल्ने भनिएको थियो । तर, निजी मेडिकल कलेज खोल्न दौडधुप गरेर त्यहाँ खोल्न नदिने षडयन्त्र गरियो ।’
सरकारसँग भएको सम्झौता अनुसार दाङमा पहिलो मेडिकल कलेज सञ्चालन गर्नुपर्ने अनुसार डा. केसी दाङबाटै दवाव दिन चाहनुभएको छ । यो ठाउँमा पहिले नै मेडिकल कलेज बन्नुपर्ने तर अहिलेसम्म किन बन्न सकेन भनेर उहाँले सरकारलाई प्रश्न गर्न खोज्नुभएको छ । त्यहाँका जनतासँग ऐक्येवद्धता जनाउन खोजेको भन्दै माग पूरा भएपछि मात्रै आफू फर्किने योजनामा केसी रहनुभएको छ ।
बिहान ८ वजे घोराहीस्थित पत्रकार महासंघको भवनमा सुरु हुने कार्यक्रममा उपस्थितिका लागि जिल्लामा क्रियाशील सम्पूर्ण सञ्चारकर्मी, साहित्यकार, पत्रकार महासंघका पूर्व अध्यक्ष तथा सल्लाहकारलगायत अन्य सबैलाई आग्रह गरिएको ।
यसैबीच नेपाल पत्रकार महासंघ दाङ शाखाले प्रदान गर्ने ‘कृष्णसेन स्मृति पत्रकारिता पुरस्कार’ बाट यसवर्ष नेपाल पत्रकार महासंघका केन्द्रीय सभासद उदय जीएम पुरस्कृत हँुदैहुनुहुन्छ । लामो समयदेखि पत्रकारितामा क्रियाशील जीएमलाई पुरस्कृत गर्न लागिएको महासंघ दाङका अध्यक्ष प्रियासनले जानकारी दिनुभयो । ५ हजार राशीको पुरस्कारसहित जीएमलाई सम्मान गर्न लागिएको हो । उक्त पुरस्कारबाट यसअघिका वर्षमा पत्रकार सुशील गौतम र भुवन देवकोटालाई सम्मानित गरिएको थियो ।
